O medycynie narracyjnej można mówić jako o metodzie praktyki klinicznej, która podkreśla istotność relacji zawiązujących się w obszarze medycyny oraz znaczenie opowieści powstających w jej kontekście.
Jest próbą krytycznej odpowiedzi na współczesne standardy organizowania opieki zdrowotnej. Wskazuje między innymi na potrzebę stwarzania warunków pracy, w których istnieje czas i miejsce na uważny kontakt klinicystów z pacjentami, oraz systemowego przygotowywania i wspierania pracowników opieki zdrowotnej w wykonywaniu pracy, która poza wymiarem intelektualnym i technicznym angażuje również wymiar emocjonalny i społeczno-kulturowy. Głównym założeniem narracyjnej praktyki klinicznej jest udoskonalenie medycyny opartej na faktach poprzez odniesienie do nauk humanistycznych oraz praktyk kreatywnych. Dzięki niej pracownicy opieki zdrowotnej mogą wypracować odpowiedni dla swojej osobistej dynamiki zestaw narzędzi wspomagających uważne prowadzenie procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Medycyna narracyjna umożliwia rozpoznawanie znaczących elementów tego procesu oraz postępowanie zgodnie z celem określonym wspólnie przez klinicystę i pacjenta.
Jednym z podstawowych narzędzi wykorzystywanych w medycynie narracyjnej są sesje narracyjne, które stwarzają przestrzeń dla wspólnego doświadczania różnych aspektów relacyjności i emocjonalności poprzez różnorodne teksty kultury (literackie, muzyczne, filmowe etc.). Dzięki temu uczestnicy sesji rozwijają umiejętność uważnego słuchania i otwartego odpowiadania na nierzadko skomplikowane opowieści, z jakimi spotykają się w codziennej pracy. Trening narracyjny sprawia, że nawet w bardzo ograniczonych czasowo i systemowo warunkach pracy możliwe jest zachowanie postawy otwartej i uważnej na pacjentów. Sesja jest swego rodzaju symulacją procesów relacyjnych zachodzących w czasie spotkania klinicznego. Stwarza warunki do przyglądania się obszarom, w których pojawiają się pytania o to,
- kim jestem w relacji z pacjentem?
- jaki wpływ na proces leczenia ma historia pacjenta i moja własna?
- w jaki sposób doświadczam inności i obcości pacjenta?
- jak radzę sobie z niepewnością i chwilami bezradności?
- co dzieje się ze mną, kiedy zmagam się z niejednoznacznością?
- jak odnajduję się wśród współpracowników, pomiędzy różnymi perspektywami?
- jak odbieram opowieść pacjenta o jego doświadczeniu chorowania i zdrowienia?
- czy odmienne ciało zawsze oznacza chore ciało?
- czego oczekuję od siebie i swojej pracy?
- jak tożsamość zawodowa wpływa na to kim jestem poza pracą?
Takie zapośredniczone doświadczenie rozwija świadomość tego, co wydarza się w szerokim kontekście spotkania z pacjentem, oraz umiejętność stosowania języka wzajemnie zrozumiałego w danej relacji. Otwiera zarówno na osobistą, jak i grupową/zespołową eksplorację wielowymiarowości medycyny i praktyki klinicznej, przyczyniając się do zwiększenia poczucia adekwatności i satysfakcji z wykonywanej pracy oraz zapobiegania konfliktom i wypaleniu zawodowemu.